هەستیاری(حەساسیەت)
هەستیاریی حاڵەتێکە کە تیایدا لەشت کاردانەوەی دەبێت بۆ شتانێک کە لە ڕاستیدا زیانبەخش نین بۆ نموونە هەڵالە و تۆزی رووەک و تەپووتۆز و فەروویی ئاژەڵ. دەکرێ نیشانەکانی هەستیاری سووک بن، بەڵام بۆ هەندێ کەس دەکرێ زۆر زیانبەخش بن.
هۆکارەکانی هەستیاری
ئەو شتانەی کە وا لە لەش دەکەن کاردانەوەی هەستیاری هەبێت پێیان دەوترێت مادەی هەستیاری (ئالەجن)
مادە هەستیاریە دیارەکان ئەمانەن:
>هەڵاڵەیی وەریوویی درەختو گیاکان کە دەبێتە هۆیی پەتایی پووش (hay fever)
>لە رێگەیی بوونەوەرە بچوکەکانی تەپوتؤزی خانووەکانەوە
>هەستیاریی لە رێگەیی خواردنەوە وەک هێلکە و شیر و پاقلەیی سودانیەوە
>لە رێگەیی فەروویی ئاژەڵانەوە، بە تایبەتی ئاژەڵە مالیەکانی وەک سەگەکان و پشیلەکان
>وە ئاژەڵە پێوەدرەکان وەک هەنگ و زەردەواڵەکان
>هەندێ دەرمانی دیاریکراو
پشکنین بکە ئەگەر ئەوە نەخۆشی هەستیاریە
نیشانەکانی هەستیاریی ئەمانە لە خۆدەگرێت:
>پژمە یان ئاویی لوت
>ئازار و هەستیار بوونی دەوری روومەتەکان، چاوەکان و ناوچەوان
>کۆکە، هەناسەسواربوون
>خورانی پێست و دروستبوونی پەڵەیی سوور لە سەر پێست
>سکچوون
>هێڵنجدان
>ئاوسانی چاوەکان،لێوەکان و دەم و گەروو
چی ئەگەر دەرزیی ئەدریناڵینت هەبوو
ئەگەر تۆ یان کەسێک لە گەڵ تۆیا ئەژی وە هەستیاریی زۆرتان هەیە و دەرزیی ئەدریناڵینت لایە وەک (وەک Epipen)، پێویستە دەست بە جێ بە کاریبهێنن
چۆنێتی بەکارهێنانی لە لایەکی دەرزیەکە هەیە یارمەتیت دەدات چۆن بەکاریبهێنی یان کەسێکی تر یارمەتیت بدات دەرزیەکە بدەیت لە خۆت.
لە چاوپێکەوتنی پزیشکی چی بۆ نەخۆش دەکرێ
پزیشک ڕەنگە هەندێک لە پشکنینەکانی هەستیاریت بۆ ئەنجام بدات یان دەتنێرێت بۆ کلینکێکی تایبەت بە هەستیاریی بۆ ئەنجامدانیان.
پشکنینەکان لەوانەیە ئەمانە لە خۆ بگرێت:
>هەڵکۆڵینی پێست یان پشکنینی پێست کە تیایدا برێکی کەم لەو مادانەیی دەبنە هۆیی هەستیاریی لە سەر پێستت دادەنرێ تا بزانرێ کاردانەوەیی دەبێت
>پشکنینی خوێن بۆ گەڕانە بە شوێن هۆکارەکانە کە نیشانەکانیانن دروست کردووە
>ژەمێکی پارێزیی تایبەت کە تیایدا خۆت بە دوورئەگریتو برێکی کەم دەخۆیت لەو خواردنانەیی کە تووشی هەستیاریت دەکەن، بۆ زانینی ئەوەیی نیشانەکان بەرەو باشتربوون دەڕۆن
چارەسەرەکانی هەستیاریی
چارەسەرەکانی هەستیاریی ئەمانە لە خۆدەگرێت:
>هەوڵدان بۆ دوورکەوتنەوە لەو شتانەیی هەستیاریت تووشدەکەن ئەوەندەیی بتوانی
>بەکارهێنانی دەرمانەکانی وەک antihistamines, steroid tablets
steroid creams بۆ هەستیاریکی سوک
>بەکارهێنانی دەرمانی فریاگوزاریی کە بە دەرزیی ئەدریناڵین بانگدەکرێت وەک EpiPen بۆ هەستیاریی توند
>ناهەستیارکردن بۆ هەندێ هەستیاریی توند- ئەمەش بەرکەوتنی تۆ بەو شتانەیی کە تووشی هەستیاریت دەکەن لە خۆدەگرێت لەو ماوەیدا، لەبەرئەمەش جەستەت بە هێواشیی لە گەڵیا دەگونجێ و کاردانەوەیی خراپی نابێت(بەڵام پێویستە لە لایەن پسپۆڕیی پزیشکیەوە ئەنجامبدرێ)
